Piazza Navona
Het prachtige langgerekte ovaal van het plein is geen stedenbouwkundig toeval — het bewaart de exacte vorm van het Stadion van Domitianus, rond 86 n.Chr. gebouwd voor Griekse atletiekspelen, waarvan de vervallen arcades nog altijd een paar meter onder het plaveisel liggen (en te bezoeken zijn). Eeuwenlang wedijverden Romeinen hier, en later werd het plein 's zomers onder water gezet voor nagespeelde zeeslagen voor een feestend publiek. Het barokke drama is het werk van twee rivaliserende genieën. In het midden staat Gian Lorenzo Bernini's "Fontein van de Vier Rivieren" (1651): vier kolossale riviergoden — de Nijl (gesluierd, omdat zijn bron onbekend was), de Ganges, de Donau en de Río de la Plata — verheffen zich onder een Egyptische obelisk. Ertegenover staat de kerk Sant'Agnese in Agone, waarvan de holle gevel werd ontworpen door Bernini's aartsrivaal Francesco Borromini. Een hardnekkige legende wil dat de Nijl zijn ogen bedekt van afgrijzen voor Borromini's kerk — fascinerend, maar onmogelijk, want de fontein was af vóór de gevel er stond.
Sant'Ivo alla Sapienza
Verscholen op de binnenplaats van de oude universiteit van Rome — "La Sapienza" — is Sant'Ivo (1642–1660) de gedurfdste vondst van Francesco Borromini, het gekwelde genie van de barok. Waar zijn rivalen met cirkels en vierkanten werkten, bouwde Borromini de plattegrond op een zespuntige ster, een hexagram met afwisselend bolle en holle traveeën, dat zou verwijzen naar de bij van paus Barberini en naar de goddelijke wijsheid. De wanden krommen en buigen onophoudelijk van vloer tot koepel, zonder één vlak oppervlak waarop het oog kan rusten, en het hele interieur is helder wit, bijna duizelingwekkend. Buiten kronkelt de lantaarn boven de koepel omhoog in één enkele spiraal — een stenen kurkentrekker zoals er geen bestond, ervoor noch erna, vaak gelezen als de toren van de wijsheid die ten hemel stijgt. Borromini's loopbaan eindigde in depressie en zelfmoord, maar dit kapelletje blijft een bedevaartsoord voor architecten uit de hele wereld. Het is slechts op beperkte dagen open, meestal op zondagochtend.
Palazzo Braschi
Palazzo Braschi, het laatste grote paleis dat voor de familie van een paus werd gebouwd, werd in 1792 begonnen voor de verwanten van Pius VI — een gewaagd project, precies toen het tijdperk van het pauselijke nepotisme ten einde liep en de revolutie Europa overspoelde. Het pronkstuk is een schitterend trappenhuis met zuilen van rood graniet en stucwerk van Cosimo Morelli, een van de grootste interieurs van het late 18e-eeuwse Rome. Op de buitenhoek staat "Pasquino", een gehavende antieke torso die sinds de 16e eeuw het beroemdste "sprekende beeld" van Rome is: burgers prikten anonieme spotverzen op de sokkel — de "pasquinate" — om pausen en machthebbers te bespotten, het oorspronkelijke virale politieke commentaar. Vandaag huist er het Museo di Roma, waarvan de schilderijen, kostuums en foto's het dagelijks leven van de stad doorlopen, en waarvan de bovenramen recht over de hele Piazza Navona kijken.
