Palazzo della Civiltà Italiana
Het "Vierkante Colosseum" is het onmiskenbare embleem van de EUR — een lichtende travertijnen kubus, doorboord door zes ordes van negen bogen per zijde, in 1937 ontworpen voor de wereldtentoonstelling die de Tweede Wereldoorlog zou afgelasten. Het aantal bogen is een gecodeerd eerbetoon: negen letters in "Benito" en zes in "Mussolini". Aan de voet loopt een inscriptie die de Italianen bezingt als "een volk van dichters, van kunstenaars, van helden, van heiligen, van denkers, van wetenschappers, van zeevaarders, van landverhuizers", en beelden van de kunsten en de deugden waken vanuit de hoekbogen. Streng, essentieel en vreemd mooi, is het het meesterwerk van de Italiaanse rationalistische architectuur en van de monumentale ambities van het regime. Lang leeg, werd het gerestaureerd en sinds 2015 huist er het hoofdkantoor van modehuis Fendi, waarvan de ruimtes op de begane grond soms gratis tentoonstellingen tonen.
Basilica dei Santi Pietro e Paolo
Op het hoogste punt van de EUR werd deze monumentale kerk (1938–1955) ontworpen als het spirituele anker van de nieuwe wijk. Haar grote halfronde koepel, kilometers ver zichtbaar door het zuiden van Rome, echoot bewust de grote koepels van de historische stad, maar dan vertaald in de sobere, geometrische taal van de jaren dertig. Bereikbaar via een lange trap en geflankeerd door kolossale beelden van de patroonheiligen Petrus en Paulus, huwt de kerk rationalistische strengheid aan een gevoel van keizerlijke schaal. Vanaf haar voorplein strekt het hele rationalistische stadslandschap van de EUR zich beneden je uit — lanen, travertijnen paleizen en het kunstmatige meer.
Museo delle Civiltà
Het Museo delle Civiltà, ondergebracht in de monumentale gebouwen van de EUR, brengt verschillende nationale collecties onder één dak samen — prehistorie en etnografie, kunsten en tradities van Italië, en materiaal uit de hele wereld. De zalen reiken van paleolithische werktuigen tot muziekinstrumenten en voorwerpen van elk continent. Het meest geliefde stuk is echter het "Plastico di Roma Imperiale": een enorme, minutieuze maquette op schaal van de hele stad Rome zoals zij er in het begin van de 4e eeuw onder Constantijn uitzag. In de loop van decennia gebouwd door archeoloog Italo Gismondi, laat zij je als een godheid boven het Colosseum, het Circus Maximus, de keizerlijke paleizen en het dichte weefsel van de straten zweven — de allerbeste manier om te begrijpen hoe de antieke metropool er werkelijk uitzag.
Palazzo dei Congressi
Het congresgebouw van Adalberto Libera (vanaf 1938 ontworpen, in de jaren vijftig voltooid) is een van de edelste werken van het Italiaanse rationalisme. Achter een serene zuilenportiek opent zich een weidse vierkante zaal, overdekt door één slank kruisgewelf in gewapend beton — een bewuste moderne echo van de grote gewelfzalen van het keizerlijke Rome, uitgevoerd met 20e-eeuwse techniek. Het interieur, versierd met mozaïeken en reliëfs, was bedoeld voor de grote bijeenkomsten van de geplande expositie van 1942. Vandaag dient het als congres- en evenementencentrum; de geometrische, lichte zuiverheid maakt het geliefd bij architecten en tot een mooi voorbeeld van hoe de EUR de antieke grandeur in abstracte vorm herdacht.
La Nuvola di Fuksas
De gedurfdste hedendaagse blikvanger van de EUR, de "Wolk" (2016), is van architect Massimiliano Fuksas — een enorme, golvende vrije vorm, gehuld in een doorschijnend membraan en opgehangen alsof zij zweeft binnen een grote glazen en stalen doos van 175 meter lang. Binnen het reusachtige transparante omhulsel herbergt de zachte, organische "wolk" een auditorium met 1.800 plaatsen, bereikbaar via hellingbanen en loopbruggen, terwijl het contrast tussen de strakke rationalistische rechthoeken van de EUR uit de jaren dertig eromheen en dit gebeeldhouwde, zwevende volume precies de bedoeling is — een 21e-eeuws antwoord op de strenge geometrie van de wijk. Zij is locatie voor congressen en concerten en komt het best tot haar recht van buitenaf, wanneer zij 's avonds van binnenuit verlicht is.
Palazzo dello Sport
Het Palazzo dello Sport (ook bekend als PalaEur of PalaLottomatica), gebouwd voor de Olympische Spelen van Rome in 1960, is een triomf van de ingenieurskunst van Pier Luigi Nervi, de grote Italiaanse meester van het gewapend beton, in samenwerking met architect Marcello Piacentini. De enorme geribde betonkoepel, met een doorsnede van ruim 100 meter, wordt met schijnbare lichtheid gedragen door een ring van slanke Y-vormige steunen, en het interieur ontvouwt zich in de elegante, organische patronen die Nervi's handtekening waren — constructie en schoonheid als één. Vandaag is het een van de belangrijkste hallen van Rome voor concerten en sport, en nog altijd een baken van Italiaans design uit het midden van de vorige eeuw.
