Scavi di Ostia Antica
Ostia Antica, gesticht als eerste kolonie van Rome en uitgegroeid tot de grote handelshaven die de keizerlijke hoofdstad voedde, werd langzaam verlaten naarmate de haven dichtslibde — en juist die verlating heeft haar bewaard. Het resultaat is een van de best bewaarde Romeinse steden ter wereld, vaak omschreven als een stiller en groener Pompeï. Je loopt door haar echte straten tussen pakhuizen, flatgebouwen, kroegen en tempels, met veel minder drukte dan bij de beroemde sites aan de Golf van Napels. Omdat Ostia een werkstad was en geen vakantieoord, toont zij de dagelijkse machinerie van het Romeinse leven — de bakkerijen, de latrines, de bars en de volkswoningen — beter dan vrijwel elke andere plek. Gun jezelf minstens een halve dag en kom in de ochtend, vóór de hitte in de schaduwloze straten oploopt.
Decumanus Massimo & Forum
De lange hoofdstraat, de Decumanus Maximus, doorsnijdt kaarsrecht het hart van de stad, geplaveid met basalt en geflankeerd door de geesten van winkels en zuilengangen. Haar aflopen, met de sporen van antieke karrenwielen nog in de steen uitgesleten, is de eenvoudigste manier om het ritme van een levende Romeinse stad te vatten. Zij komt uit op het Forum, omlijst door de Capitoliumtempel — waarvan de hoge bakstenen sokkel het profiel nog beheerst — en door de civiele basilica, het monumentale openbare centrum waar de zaken van een stad van misschien vijftigduizend inwoners werden afgehandeld. Eromheen dringen de tempels, de curia en de openbare thermen: het institutionele hart van een haven die het graan verwerkte dat Rome zelf voedde.
Teatro Romano & Baths of Neptune
Het gerestaureerde Romeinse theater, nog altijd in gebruik voor zomervoorstellingen, kijkt uit op het Piazzale delle Corporazioni, waar de mozaïekemblemen van de antieke scheepvaartkantoren nog de grond plaveien — schepen, dolfijnen en graanmaten die de kantoren van kooplieden uit heel de Middellandse Zee aanprezen. Vlakbij bewaren de Thermen van Neptunus een spectaculair zwart-wit vloermozaïek van de zeegod die zijn paarden door de golven ment, omringd door tritonen en zeewezens. De mozaïeken zijn de bijzondere glorie van Ostia: nederiger dan geschilderde fresco's maar verrassend gaaf, bekleden ze thermen, winkels en huizen over de hele site — een uitgestrekte openluchtgalerij van Romeins vloerontwerp.
Castello di Giulio II
Naast de opgravingen staat een elegante vesting uit het eind van de 15e eeuw, gebouwd ter bewaking van de Tibermonding en een van de allervroegste voorbeelden van militaire architectuur die op het kanon is berekend. De ronde, geschuinde muren waren een bewust antwoord op het buskruit: ze ketsten de kogels af waar de hoge verticale muren van middeleeuwse burchten zouden zijn versplinterd. De beschilderde zalen en het pittoreske middeleeuwse dorpje van Ostia Antica dat zich eromheen schaart, vormen een sierlijk contrast met de Romeinse ruïnes ernaast — een compacte kern van bakstenen steegjes, een kerkje en het bisschoppelijk paleis. Samen met de opgravingen maakt het het bezoek tot een reis door tweeduizend jaar, van keizerlijke haven tot renaissancebolwerk.
